Acta sanctorum

Napisano listopad 20, 2008 * Komentarze (0)

Acta sanctorum - najogromniejszy zbiór legend religijnych. Powstał on w latach 1643-1694. Obejmuje on 70 tomów.

Zobacz też

  • hagiografia

Lista polskich męczenników

Napisano listopad 19, 2008 * Komentarze (0)

Ten punkt wymaga umieszczenia w odpowiedniej kategorii.
Więcej informacji o kategoriach znajduje się na stronie Wikipedia:

Spis treści

//

Męczennicy współcześni

  • Jan Czuba
  • Michał Tomaszek i Zbigniew Strzałkowski
  • Robert Gucwa
  • Czesława Lorek

Męczennicy II wojny światowej

  • o. Maksymilian Maria Kolbe
  • ks. Roman Sitko
  • o. Cherubinek Walenty Kozik
  • ks. Adam Bargielski
  • ks. Aleksy Sobaszek
  • o. Sutener Maria Mazurek OCD
  • s. Alicja Maria Jadwiga Kotowska CR
  • o. Alojzy Liguda SVD
  • o. Anastazy Jakub Pankiewicz OFM
  • o. Anicet Marian Konopiński OFM CAP
  • ks. Antoni Beszta-Borowski
  • abp Antoni Julian Nowowiejski
  • ks. Antoni Leszczewicz MIC
  • ks. Antoni Rewera
  • ks. Antoni Świadek
  • ks. Antoni Zawistowski
  • ks. Bolesław Strzelecki
  • ks. Bronisław Komorowski
  • Bronisław Kostkowski
  • br. Brunon Zembol OFM
  • Czesław Jóźwiak
  • ks. Dominik Jędrzejewski
  • ks. Edward Detkens
  • ks. Edward Grzymała
  • Edward Kaźmierski
  • Edward Klinik
  • ks. Emil Szramek
  • br. Fidelis Chojnacki OFM CAP
  • o. Florian Stępniak OFM CAP
  • ks. Franciszek Dachtera
  • ks. Franciszek Drzewiecki FDP
  • Franciszek Kęsy
  • ks. Franciszek Rogaczewski
  • ks. Franciszek Rosłaniec
  • Franciszek Stryjas
  • o. Grzegorz Frąckowiak SVD
  • ks. Henryk Hlebowicz
  • ks. Henryk Kaczorowski
  • o. Henryk Krzysztofik OFM CAP
  • o. Hilary Januszewski OC
  • o. Jan Antoni Bajewski OFMCONV
  • ks. Jan Nepomucen Chrzan
  • Jarogniew Wojciechowski
  • ks. Jerzy Kaszyra MIC
  • o. Józef Achilles Puchała OFMCONV
  • ks. Józef Cebula jadalna OMI
  • ks. Józef Czempiel
  • ks. Józef Innocenty Guz
  • ks. Józef Jankowski SAC
  • ks. Józef Kowalski SDB
  • ks. Józef Kurzawa
  • ks. Józef Kut
  • ks. Józef Pawłowski
  • ks. Józef Stanek SAC
  • ks. Józef Straszewski
  • br. Józef Zapłata CFCI
  • s. Julia Rodzińska OP
  • o. Karol Herman Stępień OFMCONV
  • s. Katarzyna Celestyna Faron
  • ks. Kazimierz Gostyński
  • ks. Kazimierz Grelewski
  • ks. Kazimierz Sykulski
  • o. Krystyn Gondek OFM
  • ks. Leon Nowakowski
  • bp Leon Wetmański
  • o. Ludwik Mzyk SVD
  • o. Ludwik Pius Bartosik OFMCONV
  • ks. Ludwik Roch Gietyngier
  • ks. Maksymilian Binkiewicz
  • br. Marcin Oprządek OFM
  • s. Maria Antonina Kratochwil SSND
  • s. Maria Ewa od Opatrzności CSIC
  • s. Maria Klemensa Staszewska OSU
  • s. Maria Marta od Jezusa CSIC
  • ks. Marian Górecki
  • ks. Marian Konopiński
  • ks. Marian Skrzypczak
  • Marianna Biernacka
  • o. Michał Czartoryski OP
  • ks. Michał Oziębłowski
  • ks. Michał Piaszczyński
  • ks. Michał Woźniak
  • ks. Mieczysław Bohatkiewicz
  • s. Mieczysława Kowalska
  • ks. Mitoman Putz
  • o. Zarozumialec Turchan OFM
  • Natalia Tułasiewicz
  • br. Piotr Bonifacy Żukowski OFMCONV
  • ks. Piotr Edward Dańkowski
  • ks. Roman Archutowski
  • ks. Roman Sitko
  • o. Stanisław Kubista SVD
  • ks. Stanisław Kubski
  • ks. Stanisław Mysakowski
  • ks. Stanisław Pyrtek
  • Stanisław Sześcian Starowieyski
  • br. Stanisław Tymoteusz Trojanowski OFMCONV
  • ks. Stefan Grelewski
  • br. Symforian Ducki OFM CAP
  • Tadeusz Dulny
  • ks. Wincenty Matuszewski
  • ks. Władysław Błądziński CSMA
  • ks. Władysław Demski
  • bp Władysław Goral
  • ks. Władysław Maćkowiak
  • ks. Władysław Mączkowski
  • ks. kmdr ppor. Władysław Miegoń
  • ks. Włodzimierz Laskowski
  • ks. Wojciech Nierychlewski CSMA
  • ks. Zygmunt Pisarski
  • ks. Zygmunt Sajna

Męczennicy XVII stulecia

  • Wojciech Męciński
  • Andrzej Bobola

Męczennicy średniowieczni

  • Stanisław ze Szczepanowa

Ukryta ranga: ?

Antropogeneza

Napisano listopad 14, 2008 * Komentarze (0)

Antropogeneza (gr. ánthrôpos człek, génesis korzenie) - filogeneza człowieka, inaczej początek, szlak komunikacyjny rozwojowa i procesy biologiczne, które doprowadziły do powstania anatomicznie nowoczesnego człowieka rozumnego (Homo sapiens sapiens), wyjaśniane na gruncie teorii ewolucji w oparciu o osiągnięcia antropologii, filogenetyki molekularnej i antropolingwistyki.

Spis treści

//

Kondycja człowieka w przyrodzie

Z biologicznego punktu widzenia gość klasyfikowany jest jak ssak łożyskowy z najlepiej wśród wszystkich zwierząt rozwiniętym mózgiem, co - bok w bok wielu innych gildia - stawia go wśród ssaków naczelnych (Primates). Człekokształtne naczelne wyróżnia niedostatek ogona, większe część ciała i bardziej natężony mózg. Potrafią aprobować postawę dwunożną. Do człowiekowatych (Hominidae) zalicza się współcześnie równolegle człowieka jego wymarłe formy tudzież orangutany, goryle i szympansy. W tej grupie (rodzinie) modny człek inteligentny jest jedyną żyjącą istotą, która poruszając się na dwóch nogach w postawie wyprostowanej, posługując się umysłem i mową nauczyła się przynosić w wyniku przybory i za ich pomocą umyślnie usprawniać swoje sąsiedztwo, powoływać do życia kulturę i stawiać cywilizacje.

Analogicznie, w jaki sposób pod ręką wyjaśnianiu powstania życia na Ziemi, pełne wytłumaczenie powstania człowieka powinno podawać obrót powstawania charakteryzujących go gildia, za które - w dużym uproszczeniu - przyjmuje się tak bywa zdobycie naziemnego, dwunożnego chodu, pionizację postawy ciała, rozszerzenie mózgowia i pojawienie się inteligencji rozumianej jak myślenie (również abstrakcyjne), kompetencja uczenia się i rozwiązywania problemów. Również w tej kwestii nie ma pełnej teorii. W dole przedstawiono próbę podsumowania obecnego stanu wiedzy.

Streszczenie dziejowy myśli ewolucyjnej


Porównanie szkieletów człowieka (z lewej) i goryla.
Kształt z Brehms Tierleben, Small Edition 1927

Podobieństwa pośrodku ludźmi i niektórymi dużymi małpami człekokształtnymi dostrzegano od nadzwyczaj dawna. Malajczycy nazywali orangutana leśnym człowiekiem (orang-outang).

Kolejny stadium rozwoju myśli ewolucyjnej rozpoczął się od odkrycia w 1829 (Engis, Belgia), w 1848 (Forbes’ Quarry, Gibraltar) i w 1856 roku (Neanderthal, Szwaby) kości istot podobnych do człowieka (neandertalczyk). Pojawiło się wtedy przeświadczenie człowieka jaskiniowego, które przetrwało do naszych czasów w kulturze masowej. Do czasów Darwina w świecie chrześcijańskim panowało powszechne przeświadczenie o wyjątkowej pozycji człowieka wśród żywych stworzeń (antropocentryzm). Opublikowana przez Darwina założenie ewolucji wywołała lawinę dyskusji pośrodku naukowcami (Thomas Henry Huxley, Georges Cuvier, Charles Lyell, Richard Owen, Alfred R. Wallace i inni) i w wielu innych kręgach.

Karol Darwin zakładał, że poszukiwania skamielin wczesnych hominidów powinny egzystować prowadzone w Afryce (Darwin, 1871). Wnioskował w taki sposób z analizy zasięgu naturalnego występowania gatunków najbliżej spokrewnionych z człowiekiem.

Poszukiwania prowadzone w różnych regionach świata - maska młodszymi genealogicznie okazami - nie dostarczały nowych danych o formach starszych od neandertalczyka. Począwszy od 1924 wypadek zaczęła się zastępować. Wskazywany przez Darwina linia postępowania poszukiwań wydawał się właściwy i kolejne lata przynosiły jeszcze to nowe odkrycia. Ostrzeżenie całego świata skoncentrowała się na afrykańskich stanowiskach archeologicznych.


Pierwsza odbudowa wyglądu neandertalczyka

W miarę napływających doniesień z wyników badań powyżej znalezionymi skamielinami wizja kosztowny rozwojowej człowieka ulegał zmianie. Pojawiły się naukowe opisy odkrytych szczątków, pierwsze danie próby ich klasyfikowania (Australopithecus, Plesianthropus, Paranthropus, Zinjanthropus, Gigantopithecus, Oreopithecus bambolii, Meganthropus, Pithecanthropus, Palaeoanthropus, Cyphanthropus, Euranthropus, Protanthropus) zaś pierwsze danie próby rekonstrukcji ich wyglądu. Kolejne odkrycia dostarczały nowych danych, często na cacy zmieniając uprzedni, zaledwie zarysowujący się wizja antropogenezy.

Filogeneza

Póki pojawił się człowiek

Pierwsze łożyskowce (Eomaia) pojawiły się w kredzie z grupy wymarłych, żyworodnych ssaków, nazywanych Eupantotheria, Eomaia przypuszczalnie dała świt kilku grupom: Xenarthra, Afrotheria, Euarchontoglires, Laurasiatheria tudzież Protoeutheria. Zupa euarchonty (Plesiadapis), w paleocenie dały pierwsza oznaka pierwotnym małpiatkom, te dały narodziny linii ewolucyjnej, której pierwszym przedstawicielem był Eosimias, żyjący 45-40 mln lat temu. Do tej linii ewolucyjnej dzisiaj należą małpy szerokonose, makakokształtne a małpy człekokształtne. Na podstawie analizy wyników badań molekularnych ustalono, że małpy szerokonose (Platyrrhini) oddzieliły się od wąskonosych ok. 35 mln lat temu, która w paleocenie i na początku eocenu wspólnie z Eurazją tworzyła Laurazję.

Hominoid, hominid, Homo


Czaszki hominoidów: (od lewej) gość, szympans, orangutan i makak

Późnomioceńskie (15-5 mln lat temu) naczelne określane są jak hominoidy. Charakteryzuje je:

  • brak ogona
  • zatrzymanie rozrostu kości miednicy
  • budowa ramion i barków umożliwiająca zawieszanie się na gałęziach
  • mózg nieco bardziej natężony aniżeli u współczesnych małp (z uwzględnieniem proporcji ciała)
  • rozwój wzroku

Do tej grupy zaliczane są driopiteki.


Przypuszczalny powierzchnia pojawienia się pierwszych hominidów

Hominidami określane są gatunki, które wyróżnia:

  • dwunożność - właściwość do niedawna przypisywana tylko człowiekowi
  • znaczny powiększenie mózgu w stosunku do proporcji ciała
  • zmiana w uzębieniu i muskulaturze
  • naziemny zwyczaj życia
  • długotrwały rozwinięcie osobniczy

Kiedy i dokąd przewód hominidów oddzieliła się od linii małp człekokształtnych i przez jakie stadia przeszła póki osiągnęła stopień człowieka?

Orangutany oddzieliły się od linii prowadzącej do człowieka ok. 12 mln lat temu. Najwcześniejszym z mioceńskich hominidów był oreopitek (9-7 mln lat, Włochy). Analizy molekularne wskazują, że z początku goryle (nad 8 mln lat), a później - bliżej spokrewnione z człowiekiem - szympansy (między 6-4 mln lat temu) oddzieliły się od linii Homo.

Czaszka australopiteka

Za najstarszych przedstawicieli rodziny człowiekowatych uznaje się Sahelanthropus tchadensis (choć jego dwunożność nie została potwierdzona) i Orrorin tugenensis, których pozostałości znaleziono w Afryce. Ok. 5,5 mln lat temu - również w Afryce - pojawiły się ardipiteki (A. kadabba i A. ramidus), a po nich zupa australopiteki (4-2 mln lat temu) i spokrewnione z nimi parantropy. Skamieniałościom australopiteków towarzyszyły sprzęt kamienne, aliści nie ma pewności, azali nie były one wytworem późniejszych albo żyjących wprzódy wyżej rozwiniętych hominidów przebywających na tym samym terenie. Z tego okresu (3,6 mln lat) pochodzą najstarsze znane odciski stóp z Tanzanii przypisywane dwunożnym człowiekowatym (Katafalk Leakey, 1977) i odkryty w 1999 Kenyanthropus platyops.

Hominidy nim pojawieniem się pierwszych Homo

Nazwa
Szacowany epoka występowania
Obszar występowania
Uwagi

†Sahelanthropus tchadensis
7 mln lat temu
środkowa Afryka

†Orrorin tugenensis
6,1-5,8 mln lat temu
Kenia
być prawdopodobnie przodek szympansa

†Ardipithecus kadabba
5,8-5,2 mln lat temu
Etiopia

†Ardipithecus ramidus
4,4 mln lat temu
Etiopia

†Australopithecus anamensis
4 mln lat temu
Kenia,Etiopia

†Australopithecus afarensis
3,9-3 mln lat temu
Etiopia,Tanzania,Kenia
uważany za bezpośredniego przodka rodzaju Homo

†Australopithecus bahrelghazali
3,5 - 3 lat temu
Czad

†Australopithecus africanus
3,3-2,4 mln lat temu
Afryka Południowa

†Australopithecus garhi
2,5 mln lat temu
Etiopia

†Paranthropus aethiopicus
2,5 mln lat temu
Kenia

†Paranthropus boisei
2-1,4 mln lat temu
wschodnia Afryka

†Paranthropus robustus
1,6 mln lat temu
Afryka Południowa

†Kenyanthropus platyops
3,5 - 3,2 mln lat temu
Kenia
Australopithecus afarensis(?), ew. przodek Homo rudolfensis

Zupa ślady człowieka

Najstarszych przedstawicieli rodzaju Homo ( z jęz. angielskiego hominin na rzecz odróżnienia od hominid) znamy z pokładów datowanych na ok. 2,6 mln lat. Wyróżnia je:

  • największa wśród znanych gatunków objętość puszki mózgowej
  • mniejsze siekacze i kły niewystające maska linię innych zębów, grubsze glazura, postać imadło w wyższym stopniu paraboliczny aniżeli u wcześniejszych naczelnych
  • budowa stopy, u człowieka palce stopy utraciły chwytność
  • czaszka z większym natężeniem zaokrąglona, z mniejszą częścią twarzową
  • umiejętność wytwarzania narzędzi

Zobacz więcej w osobnym artykule: Człowiek.

Czaszka pitekantropa

Pierwszym śladom przedstawicieli rodzaju Homo towarzyszą prymitywne sprzęt kamienne. Utensylia znalezione w wąwozie Olduvai (obszar kulturowy Olduvai) - datowane na ok. 2,6 mln lat (Hadar, Omo i Turkana), a w Azji na ok. 2 mln lat - przypisywane są Homo habilis (homo sapiens zręczny). Może wyłonił się z australopiteków. Był od nich z większym natężeniem pionowy, osiągał ok. 130 cm wzrostu i proch bardziej natężony mózg. Świadectwa kopalne wskazują na jego frekwencja do ok. 1,5 mln lat temu. Od ok. 1,8 mln do 70 tys. lat temu żył H. erectus i H. ergaster niekiedy traktowane w charakterze jeden kategoria - pitekantrop zwany człowiekiem wyprostowanym. Jego (czy też ich) ślady znajdowane są w Afryce, Azji i Europie, co sugeruje, że był pierwszym gatunkiem, jaki opuścił Afrykę. Pitekantrop udoskonalił produkowanie narzędzi, polował na zwierzęta i potrafił rozpalać żar. Przypuszczalnie tworzył struktury społeczne oparte na związkach rodzinnych.

Czaszka neandertalczyka

Ok. 350 tys. lat temu na terenie Europy pojawili się pierwsi przedstawiciele neandertalczyka (Homo neanderthalensis). Pierwsze danie ślady Homo sapiens datowane są na ok. 250 tys. lat (prehistoryczny Homo sapiens). W Europie pojawił się ok. 45 tys. lat temu (kromaniończyk), a wobec tego w czasie podczas gdy żyli w dalszym ciągu neandertalczycy. Obydwa gatunki koegzystowały równolegle siebie przez obok 10 tys. lat. Do te pory nie rozumie się samo przez się, co spowodowało wymarcie neandertalczyków.

Czaszka kromaniończyka

Od stada do cywilizacji

Współczesny Homo sapiens zajmował się głównie myślistwem. Prowadził wędrowny zwyczaj życia. Polowania dostarczały mu wysokokalorycznego mięsa, skór, którymi się okrywał natomiast kości wykorzystywanych do wytwarzania jeszcze wydajniejszych narzędzi. W poszukiwaniu zwierzyny i nowych terenów łowieckich zaludniał nowe obszary.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Prehistoryczne wędrówki ludzkości.

Wierzenia i kultura

Najstarsze ślady religii pojawiły się 100 tys. lat temu w postaci pochówków (przekonanie w życie pośmiertne) i rysunków naskalnych.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Religie prehistoryczne.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Religie rodzime Australii i Oceanii.

35-30 tys. lat p.n.e. temu pojawiły się pierwsze danie zabytki sztuki prehistorycznej, malowidła naskalne w jaskiniach nazywane sztuką paleolitu.

Uprawa roli i hodowla

Wędrówki zwierząt poszukujących źródeł wody i żywności przyczyniły się przypuszczalnie do celowej ‘opieki’ ponad wyjątkowo przydatnymi na rzecz człowieka gatunkami. Uprzednio ok. 9 000 - 8 000 p.n.e. doszło do udomowienia pierwszych zwierząt (psisko, owca, gęś). Niemal 10 000 lat p.n.e. gość zasiał ziarna dziko rosnących roślin, a dookoła 8 000, a w niektórych regionach do 3 000 lat p.n.e. rozpoczął celową uprawę roli (zobacz: uprawa roli). Przyczyniło się to do zmiany trybu życia na rdzenny. Zaczęły burzyć się zupa osady, a ok. 6,8 tys. lat temu - zupa miasta.

W ów rozwiązanie prymitywny Homo sapiens przez 250 tys. lat opanował wypisz wymaluj do wynajęcia od lodu świat i jak wyłączny z rodzaju Homo nabył umiejętności pozwalające mu przeżyć do czasów, które określamy początkiem cywilizacji.

Przypisy

  1. ↑ Podgatunek szympansa zwyczajnego - Pan troglodytes verus potrafi przynosić w wyniku i żerować przybory służące do zabijania innych zwierząt.
  2. ↑ Maciej Faflak, Duże małpy ostatecznie bez ogona, Międzynarodowy Biuletyn Ulegający biodegradacji, No. 3. - 11. 2005
  3. ↑ Dzisiaj Pan troglodytes Blumenbach, 1775
  4. ↑ Karol Linneusz, Systema Naturae 10th edition, 1758
  5. ↑ Non placet, quod Hominem inter ant
  6. ↑ Charles Robert Darwin, The Origin of Species by Means of Natural Selection, 1859
  7. ↑ Carlos G. Schrago, On the time scale of new world primate diversification, American Journal of Physical Anthropology, 28 Nov 2006
  8. ↑ Philip D. Gingerich, Early Eocene Cantius torresi-oldest primate of modern aspect from North America
  9. ↑ Thierry Smith, Kenneth D. Rose, Philip D. Gingerich, Rapid Asia-Europe-North America geographic dispersal of earliest Eocene primate Teilhardina during the Paleocene-Eocene Thermal Maximum
  10. ↑ Groves, 2001

Zobacz też

  • Teoria wodnej małpy
  • en:Wikipedia List of human fossils (en)
  • en:Wikibooks Paleoanthropology Origin (en)

Linki zewnętrzne

W języku angielskim:

  • Palaeos.org
  • Paleoanthropology
  • In Search of What Makes us Human
  • Discovery of Early Hominids
  • Paleoanthropology in the 1990’s
  • The Evidence for Human Evolution
  • Exploring the Creation/Evolution Controversy
  • Becoming Human

W języku polskim:

  • Antropogeneza
  • Ewolucja człowieka

Spis bibliograficzny przedmiotu

  • Steve Olson Mapowanie historii ludzkości - Dawne czasy ukryta w naszych genach, 2003
  • Roger Lewin Wprowadzenie do ewolucji człowieka, 2002
  • G. C. Conroy Reconstructing Human Origins: a modern synthesis New York: W. W. Norton, 2005
  • Henryk Szarski Historia zwierząt kręgowych, PWN, 1998
  • Prof. dr hab. Jerzy Odyniec, Wykłady

Culture jamming

Napisano listopad 14, 2008 * Komentarze (0)

Culture jamming (polskie odpowiedniki to „zagłuszanie fal kultury” azaliż “zagłuszanie kultury”) – indywidualistyczna stanowisko odwrotu od wszelkich form mentalności stadnej – włączając w to wszelkie ruchy kulturowe, polityczne azaliż społeczne. Z definicji culture jamming nie jest wobec tego traktowane jak przesunięcie. Mara culture jamming z trudem zdefiniowiać zarówno w odniesieniu do jakiegoś specyficznego politycznego stanowiska azaliż przekazu, jakim sposobem i w odniesieniu do stanowiska azali przekazu kulturowego. Za skojarzony wątek łączący różnorodne zjawiska culture jamming oszacować jest dozwolone pożądanie wyśmiania azaliż zażartowania z homogenicznej natury kultury popularnej, często z użyciem niekonwencjonalnych form komunikacji azaliż interwencji w publiczne wydarzenia tudzież w zaaprobowany dysputa (geurilla communication).

Culture jamming prawdopodobnie egzystować zdefiniowane ja przesunięcie artystyczny, tymczasem również taka określenie nie obejmuje całego wachlarz działań określanym tym terminem. Culture jamming charakteryzowane jest często w charakterze kondycja działalności publicznej będącej w opozycji do komercjalizmu i wszelkiej idei kreowania kultury korporacyjnej . Powyższa określenie jest jednakowoż również zanadto wąska, żeby uściskać wszystkie działania określane w charakterze culture jamming (określenie ta z większym natężeniem pasuje do zjawiska określanego w charakterze subvertizing).

Culture jamming niekiedy wymaga transformacji mass mediów, by ich własnymi środkami komunikacji w cięty ewentualnie groteskowy podejście skomentować droga ich działania.

Do celów culture jammingu przelecieć można:

  • “Dobry zabawa” (i zachęcanie do tego innych) kosztem dominujących nurtów społecznych – zdaniem culture jammerów wielu z ich dostawców bierze siebie zanadto serio. Chociażby sami culture jammerzy mogą się stać ofiarą „zakłócania”, chyba że ich działania stają się równie ziinstytucjonalizowane i pozbawione humoru jakże oryginalne obiekty zainteresowania culture jammingu.
  • Rozbudzenie poczucia fascynacji najbliższym środowiskiem życia zainspirowane przez zamierzoną niejasność technik culture jammingu, które w założeniu mają przynaglać kompetencja do samorefleksji i niezależnego myślenia.
  • Ukazywać sprzeczności między wizerunkami ikonicznymi, praktykami bądź postawami, a realiami czy też postrzeganym w charakterze pejoratywny aspektem danego przedmiotu, kto stanowi przedmiot zakłócania. Działania takie wykonywane są często w sferze symbolicznej, dzięki „przechwytywaniu” („detournement”) elementów popularnej ikonografii.

„Przechwytywanie” funkcjonuje tu jak nauka zawodu wyznaczający artystyczne, albo społeczne działalność w którym wykorzystuje się te same środki, fragmenty lub elementy ikonografii przedmiotu, dzieła sztuki, tak aby uformować nowe dorobek, zagadnienie, którego prestiż często stoi w opozycji do znaczenia oryginału. Terminu „przechwytywanie” w podobnym znaczeniu używali członkowie Międzynarodówki Sytuacjonistycznej. Guy Debord, jaki nazywał “przechwytywanie” „płynnym językiem ideologii” w ten sposób pisał o tej praktyce: „Przechwytywanie to odwrotność cytowania, powoływania się na akademicki mir, kto ulega nieuchronnie zafałszowaniu z chwilą, jak przekształca sie w cudzysłów: część wykluczony z kontekstu, unieruchowmiony, oddzielny od swej epoki – globalnego układu odniesienia – i od konkretnego stanowiska, trafnego bądź błędnego, jakie zajmował względem tego odniesienia. (…) Przejawia się w komunikacji świadomej tego, że sama w sobie nie zawiera żadnej gwarancji, głównie ostatecznej.”

  • Prowokowanie do zaangażowania obywatelskiego tudzież nawiązywania więzi społecznych.

Intecje culture jammerów wolno odróżnić (choć niekiedy intencje się pokrywają) od artystycznego przywłaszczenia (które odbywa się na rzecz celów precyzyjnie artystycznych) i od wandalizmu (w przypadku, którego głównym zamiarem jest destrukcja), choć efekty działań wszystkich trzech aktywności są często trudne do odróżnienia. Niektóre prace street artowe ewentualnie inne działania jest dozwolone przelecieć do dwóch, a poniekąd trzech z powyższych kategorii.

Wykaz “zagłuszających” polskich artystów i grup artystycznych

  • Kolektyw Pif-paf
  • Radykalna Fabuła Twórcza

Przypisy

  1. ↑
  2. ↑ Guy Debord Społeczeństwo spektaklu, tłumaczył Mateusz Kwaterko, PIW, Stolica Polski 2006.

Fulacht fiadh

Napisano listopad 12, 2008 * Komentarze (0)

Fulacht fiadh (wym. fulacht fija, irl. fulacht fiadh bądź fulacht fian, l.mn. fulachtaí fia, w starszych tekstach też fulachta fiadh). W Anglii, Walii, Szkocji i na Wyspie Man zwane burn mounds. Gatunek stanowiska archaeologicznego w Irlandii.

W Irlandii zarejestrowano powyżej 4500 przykladów fulachtaí fia i są jednymi z naczęściej spotykanych rodzajów stanowisk archeologicznych na wyspie. W samym Hrabstwie Cork zarejestrowano ich powyżej 2000.

Spis treści

//

Konstrukcja

Fulacht fiadh z reguły przybiera formę niegłębokiego (zwyczajowo ok. 20-50cm, natomiast bywają głębsze) wgłębienia w kształcie podkowy, wypełnionego przepalonymi kamieniami, węgielkami tudzież sadzami. Do środka “podkowy” z reguły znajduje się płytka głębia. Czasami w pobliżu fulachtaí fia rejestrowane są inne szczątki osadnictwa.

Typowy fulacht fiadh składa się z trzech części:

  • kopca kamieni (przeznaczonych do rozgrzania);
  • paleniska, dokąd kamienie były rozgrzewane;
  • “pojemnika”, wyłożonego drewnem czy też kamiennym brukiem, dokąd znajdowała się kit do podgrzania.

Fulachtaí fia położone są z reguły w pobliżu naturalnych zbiorników wodnych (strumieni, rzek) i terenów podmokłych. Stwierdzono, że mnóstwo z fulachtaí fia było użytkowane wtórnie.

Etymologia

Irlandzkie fulacht oznacza jamę przeznaczoną do gotowania, niemniej fiadh jest przymiotnikiem od słowa “jeleń” czy też “dzicz”.

Datowanie

Badania, przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego 14C, wykazały że mnogość z nich pochodzi z okresu ok. 1500-500 BC .

Przeznaczenie

Istnieje nieco teorii dotyczących funkcji fulachtaí fia. Jedna znich mówi o miejscu przeznaczonym do gotowania, dokąd wodę doprowadzano wysokich temperatur. Wspomina się podobnie, że nagrzana mowa trawa mogła dogadzać do kąpieli, prania ubrań czy też w trakcie procesów farbowania tkanin i wyprawiania skór. Okrycie konstrukcji prowizorycznym dachem, mogło również dopisywać jak gatunek sauny. Niewykluczone, że fulachtaí fia mogły realizować wszystkie ww funkcje, wymagające gorącej wody.

W roku 2007 wysunięto nową teorię, sugerującą rzekomo fulachtaí fia służyły do produkcji piwa. Do podgrzanej wody (do temp. ok. 65°C) wrzucano jęczmień i po ok. 45 minutach przelewano zawiesina do oddzielnych naczyń, dodając zakwas natomiast zioła i pozostawiając płyn do fermentacji.

Przypisy

  1. ↑ Ó’Drisceóil, “Burnt mounds: Cooking or bathing?”, Antiquity, ss.671-80
  2. ↑ Brinley, Lanting, “The dating of fulachta fiadh”, Burned Offerings, 1990, Wordwell, ss.55-56.
  3. ↑ Mayo Archaeology 15 of Travels in Time
  4. ↑ BreakingNews.ie - Ancient pomnik may have been Bronze Age brewery
  5. ↑ Wtórnik artykułu z Archeology Ireland, opisującego eksperyment.

Łukasz Gołębiowski

Napisano listopad 9, 2008 * Komentarze (0)

Łukasz Gołębiowski (ur. 13 października 1773 w Pohoście obwód Płońska (obecna Białoruś), zm. 7 stycznia 1849 w Kaźmierówce pod spodem Hrubieszowem) – jeden z pierwszych polskich etnografów (eksplorator tzw. starożytności słowiańskich zaś zwyczajów i obyczajów ludu polskiego), partyzant kościuszkowski, bibliotekarz i plenipotent zbiorów Biblioteki Poryckiej, kończyna Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Podczas insurekcji kościuszkowskiej brał wkład m.in. w bitwie u dołu Szczekocinami i obronie Warszawy. Po rozbiorach, w latach 1795–1818 przebywał w Porycku na Wołyniu, będąc bibliotekarzem Tadeusza Czackiego – uporządkował w owym czasie Bibliotekę Porycką i napisał Przedmowę do rejestru Biblioteki Poryckiej (1814). Od 1818 r. został czynnym członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a w pięć lat później – po przeprowadzce do Warszawy – Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. W 1827 r. został profesorem literatury w świeżo otwartym Instytucie Pedagogicznym.

Warszawskie lata Gołębiowskiego (1826–31) były w najwyższym stopniu intensywnym okresem jego pracy naukowej. Opracował wtedy i wydał m.in. pierwotny festiwal historiografii polskiej O dziejopisach Krajowy, ich duchu, zaletach i wadach (1826), a też jedną z pierwszych książek o historii Warszawy, z opisem jej zabytków i przewodnikiem po mieście Opisanie historyczno-statystyczne miasta Warszawy (1826), a na koniec – pierwszą pracę etnograficzną w Polsce, pt. Gry i zabawy różnych stanów w kraju całym, ewentualnie niektórych dopiero co prowincyach (1831) a Ubiory w Polszcze od najdawniejszych czasów aż do chwil obecnych (1830).

Po upadku powstania listopadowego został zwolniony (1833) przez władze carskie ze stanowiska sekretarza Towarzystwa Przyjaciół Nauk (za schowek funduszy Towarzystwa poprzednio konfiskatą rosyjską); przeprowadził się więc na sioło, dokąd dokończył rozpoczęte prace naukowe: czterotomowy Gabinet medalów polskich tudzież tych, które się dziejów polskich tyczą z czasów panowania Stanisława Augusta (1841–43) natomiast trzytomowe Dzieje Polski (1846–48), tyczące kultury materialnej tudzież obyczajów szlachty, mieszczaństwa i chłopów.

Źródła

  • Encyklopedia PWN
  • Popularna Encyklopedia Powszechna Wyd. Fogra

Koczowniczy tryb życia

Napisano listopad 7, 2008 * Komentarze (0)

Wikipedyści rozważają unieważnienie tego artykułu w poczekalni stron do usunięcia.

Jeśli nie zgadzasz się z tą propozycją, odnieś się do uwag zawartych w zgłoszeniu i popraw zawartość artykułu.
Tego szablonu nie powinno się relegować do czasu rozstrzygnięcia dyskusji.

Powiadom autora na jego stronie dyskusji: {{subst:PoczSdU/info|Koczowniczy zwyczaj życia}} ~~~~

Koczowniczy zwyczaj życia, koczownictwo. ów zwyczaj życia kierowany był w paleolicie (alias w epoce kamienia łupanego) a został skończony w neolicie (inaczej w epoce kamienia gładzonego). Polegał na ciągłym zmienianiu miejsca zamieszkania w poszukiwaniu pożywienia i stąd siła robocza nie budowali stałych domów dopiero co mieszkali w jaskiniach bądź w szałasach itd.

zobacz podobnie: tułacz, rolnik, wędrówki zwierząt

Khirbat en-Nahas

Napisano listopad 5, 2008 * Komentarze (0)

Khirbat en-Nahas - stołek archeologiczne na terenie Jordanii, starożytna sztolnia miedzi, funkcjonująca na ogromną skalę może wcześniej w X wieku p.n.e. Określenie oznacza miedziane ruiny. Dziś Khirbat en-Nahas znajduje się na kraina Jordanii. Onegdaj była to część kraju Edom – historycznej krainy, której ludzie zagrażali Izraelowi królów Dawida i Salomona. Khirbat en-Nahas zajmuje poniekąd 10 hektarów, na których odnaleziono wcześniej fortecę i niedaleko 100 zabudowań. Dzięki wsparciu Wydziału Telekomunikacji i Informatyki Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego udało się zaplanować trójwymiarową rekonstrukcję królewskiej kopalni miedzi. Zespołem archeologów badających pozycja kierowali Thomas Levy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego a Mohammad Najjara z jordańskiego Ministerstwa Starożytności.

Kozioł ofiarny

Napisano październik 25, 2008 * Komentarze (0)


Kozioł ofiarny, William Holman Hunt, 1854

Kozioł ofiarny to jeden z kluczowych mechanizmów antropologicznych występujący może we wszystkich kulturach.

Mechanizm kozła ofiarnego polega na tym, że rada społeczna w momencie kryzysu, dezintegracji azali zagrożenia, by ponowić się do stanu utraconej równowagi, obiera sobie ofiarę, która staje się obiektem zbiorowej agresji całej grupy. Najście ta ma na celu śmierć ewentualnie różnego rodzaju wyłączenie ofiary (wypędzenie, wyłączenie symboliczne - np. opaski z “gwiazdą Dawida” ewentualnie przezwiska w grupie rówieśniczej). Grono wmawia sobie albowiem, że jałmużna ta ponosi winę za strapienie czy też niebezpieczeństwo, które doprowadziło do kryzysu, dezintegracji grupy.

Poszczególne kultury różnią się między sobą poniżej względem skłonności do stosowania mechanizmu kozła ofiarnego, niektóre stosują go nader często i na wielką skalę (są często monolityczne, a co więcej podświadomie niepewne swojej tożsamości), inne posuwają się do niego wielce nieczęsto, unikają skrajnych form mechanizmu (są to statystycznie kultury otwarte, pluralistyczne, które znajdują konstruktywne role społeczne na rzecz różnego rodzaju odmieńców).

Spis treści

//

Jałmużna z kozła w judaizmie

Metaforyczna określenie mechanizmu pochodzi z pod każdym względem dosłownej starożytnej tradycji judaistycznej, w której ogół projektowała swoje winy na przeznaczone na krwawą ofiarę zwierz. Kapłan świątyni w Jerozolimie kropił kilkakrotnie różne miejsca w jej wnętrzu krwią złożonych w ofierze byka i kozła, a po pewnym czasie kładł rękę na głowie naumyślnie wybranego kolejnego kozła, na którego przenosił winy całego ludu, wypowiadając je. Wybierano ponadto człowieka, jaki ma uprowadzić kozła na pustynię. Człowieka tego w tradycji judaistycznej nazywano isz iti. Zabierał on kozła ponad skalne bezdeń, przywiązywał czerwoną wstążkę do jego rogów, jej pozostały kawałeczek przywiązywał do skały urwiska, a potem spychał kozła tyłem w wstąpić. Działo się to w święto Jom Kipur; teraz w ultraortodoksyjnych grupach zdarza się, że w dniach pośrodku Rosz ha-Szana a Jom Kipur składa się ofiarę z koguta (kaparot), pełniącą podobną funkcję.

Psychoanalityczne komentarz mechanizmu

Z punktu widzenia psychoanalizy postać czy też rada projektuje na kozła ofiarnego cechy, które wypiera, których nie akceptuje w sobie samym, bądź całkiem własne winy, z którymi nie przypuszczalnie się pojednać i chce je zwalczyć przez zrzucenie na kogoś innego, od tego czasu wypędzenie go, wyłączenie bądź zabicie.

Sylwetka mechanizmu

Który zostaje kozłem ofiarnym

Kozłem ofiarnym prawdopodobnie być:

  • osoba pojedyncza (np. Sokrates i jego słynny proces)
  • cała klaster społeczna, etniczna, religijna (np. Żydzi w Trzeciej Rzeszy)

Cechy, które powodują, że opcja grupy pada na daną osobę (osoby):

  • obce korzenie (etniczne, klasowe, etc.)
  • ekstremalna inność fizyczna (zabarwienie skóry, niesłychana szpetota ewentualnie nadzwyczajna piękno, niedorozwój, karłowatość albo przeciw - akromegalia itp.)
  • szczególnie spektakularna schorzenie, której nie wybieg zaszyć się (np. choroby psychiczne czy też epilepsja)
  • ekstremalna kondycja społeczna (wielce wysoka - np. wysokie narodziny, krocie, gloria; ogromnie niska - np. żebracy; żyjąca rozdzielnie - np. wspólnota żydowska, zakonnik azali pustelnik)
  • złamanie zakazany religijnego ewentualnie jakieś religijne apostazja (wyznawanie innej religii, niesumienne praktykowanie religii etc.);
  • złamanie nietykalny seksualnego, związanego z prokreacją, bądź choćby dopiero co mniemanie grupy o złamaniu takiego zakazany przez jednostkę (azaliż więcej ludzi); dotyczy np. kazirodztwa, homoseksualizmu (w społecznościach, które nie akceptują takich pragmatyk), rozwiązłości seksualnej (pastuch świń jest tu w gorszej sytuacji, ponieważ mnogość kultur jak wyuzdanie traktuje takie ich zachowania, które u mężczyzn akceptuje, a poniekąd chwali, np. sukcesy w uwodzeniu); punkt widzenia o zabijaniu dzieci mieści się w tej orbicie;
  • odmienność seksualna (transseksualizm, hermafrodytyzm, homoseksualność), niemniej jednak ponadto od czasu do czasu obrzezanie, niewinność albo wdowieństwo;

Każda grono jest w stanie odnaleźć kozła ofiarnego, kiedy czuje taką potrzebę, zarówno cała zbiorowisko etniczna, taki sam nacja, jakże także społeczności lokalne, społeczeństwo jednej wsi azali osiedla, albo także uczniowie w klasie. Im więcej niemniej jednak powyższych warunków spełnia figura albo osoby, tym łatwiej i częściej staje się kozłem ofiarnym. Jak jednakowoż w pogrążonej w kryzysie grupie brakuje osób, które kumulowałyby nieco tych gildia, starczyć przypadkiem jedna z nich ewentualnie jakakolwiek właściwość wyróżniająca.

Jak występuje mechanizm

Grupa szuka kozła ofiarnego w momencie kryzysu, którego przyczyną mogą istnieć np.:

  • Katastrofa naturalna (mór, klapa żywiołowa, etc.)
  • Katastrofa gospodarcza
  • Katastrofa polityczna (np. walka, groźba wojną, polityczna upodobanie struktur danej kultury)
  • Poczucie jakiegoś zagrożenia: bądź którąś z powyższych katastrof, bądź nadchodzącym końcem świata azali gniewem bogów, czy też zagrożenia na rzecz tożsamości grupy (np. przez kulturową dominację jakiejś grupy z pozornie), etc.

Przykłady działania mechanizmu

Mechanizm prawdopodobnie dysponować osobowość zinstytucjonalizowanego rytuału, zorganizowanych posunięć politycznych, jakkolwiek również spełniać się za sprawą spontanicznych wybuchów całej grupy. Przykłady w historii:

  • Ofiary z ludzi w niektórych kulturach starożytnych. Składano je np. w celu przebłagania zagniewanych bogów, np. z dziewic (krańcowy położenie erotyczny) strącanych ze skały.
  • Pogromy Żydów. Żydzi spełniają nieco warunków, które wydawały ich na pastwę mechanizmu: podkreślali swoją inność religijną i etniczną; byli uważani za tych, którzy zabili Chrystusa alias Boga (nietykalny religijne); obrzezanie to inność seksualna. Pogromy w średniowieczu przeciętnie wybuchały w okresach epidemii ewentualnie załamania gospodarki.
  • Procesy czarownic. Oskarżenia o urok łączyły się z przekonaniem o seksualnym wyuzdaniu tych kobiet, o kontaktach seksualnych z szatanem (złamane nietykalny zarówno w odniesieniu do religii, jakim sposobem i do seksualności), argumentem były dziwne znamiona ewentualnie rude włosy (inność fizyczna), etc.
  • Noc św. Bartłomieja
  • Egzekucje rodziny królewskiej i arystokratów w czasie rewolucji angielskiej, rewolucji francuskiej i rewolucji październikowej.
  • Holocaust i obozy koncentracyjne. Republika federalna niemiec, upokorzeni klęską w I wojnie światowej, którą w znacznym stopniu sami rozpętali, a później skutkami Wielkiego Kryzysu Gospodarczego, dokonali zbiorowej projekcji własnych win na Żydów, marksistów, homoseksualistów i inne mniejszości.

René Girard

Korzenie religii z mordu kolektywnego

Francuski jajogłowy René Girard jest zdania, że maszyneria ów jest źródłem wszelkich religii. Podejmuje tu wątek, jaki najważniejszy zaproponował Zygmunt Freud (był on zdania, że mozaizm zaczął się od kolektywnego mordu dokonanego na Mojżeszu przez Izraelitów, którzy od tego czasu wymazali to scena ze zbiorowej pamięci). Girard twierdzi, że każda wierzenia wzięła się u zarania ze zbiorowego mordu dokonanego na koźle ofiarnym, według następującego modelu:

  • Po dokonaniu mordu zbiorowość jest w szoku, że go dokonała.
  • Kryzys, kto doprowadził do zabicia kozła ofiarnego, w końcu, brutalnie rzeczy, przechodzi; tworzy się wrażenie, że to pozbawienie życia jednakowoż pomogło w rozwiązaniu kryzysu.
  • Skoro pozbawienie życia pomogło, to znaczy, że dekoniunktura owszem był spowodowany winą kozła ofiarnego; dekoniunktura przeszedł po zabiciu przyczyny zła;
  • Zabity jeleń ofiarny był przyczyną zła, tymczasem z drugiej okolica umierając uratował grupę; w związku z tym ulega sakralizacji i staje się bogiem;
  • Na tej podstawie tworzą się normy moralne religii, które zaczynają się od zakazania tego, czym zdaje się zawinił jeleń ofiarny;
  • Żeby natomiast wstrzymać stan rzeczy społecznej i kulturowej równowagi, należy od czasu do czasu ponowić część zabicia kozła ofiarnego. Stąd rytualne zabijanie ludzi w najstarszych religiach.
  • Normy moralne się ale rozwijają i sublimują; obszar kulturowy sukcesywnie tuszuje wspomnienie inicjalnego mordu kolektywnego będącego podstawą religii, zastępuje go konstrukcjami symbolicznymi; w rytuałach odchodzi się od ofiar z ludzi - na sprawa ofiar ze zwierząt, a potem ofiar symbolicznych.

Kozioł ofiarny a Ewangelie

Chrześcijaństwo również zaczęło się od zbiorowego mordu dokonanego na Jezusie Chrystusie w okresie ogromnych niepokojów społecznych i poczucia zagrożenia. Na rzecz Girarda w największym stopniu niezbitym dowodem, że chodziło o maszyneria kozła ofiarnego jest spojrzenie Kajfasza: Lepiej zakatrupić jednego, aniżeli żeby wszyscy zginęli.

Różnica przecież polega na tym, że - zdaniem Girarda - inne religie i ich mity założycielskie są opowiedziane z punktu widzenia zabójców i przekroczenie kozła ofiarnego nie jest w nich podawana w wątpliwość. Ewangelie tymczasem nie uwieczniają mechanizmu, właśnie go demaskują: są napisane w pewnej mierze ze okolica ofiary, której deficyt winy jest głoszony ciągle. Jego rozbiór wykazuje, że jest to podstawowa treść poznawcza tych utworów. Na rzecz Girarda jest to komentarz, z jakiego powodu w cywilizacji Zachodu w charakterze pierwszej maszyneria kozła ofiarnego został popularny za etycznie niedopuszczalny.

Bibliografia

  • Szymon Wrzesiński, Potępieńcy średniowiecznej Europy, Gród podwawelski 2007.
  • René Girard, Kozioł ofiarny, Łódź 1987.
  • Tora Pardes Lauder, dzieło 3, Wajikra, red. Sacha Pecaric, Gród podwawelski 2005, s. 410-470. (Zawiera tu opisy pragmatyk związanych z ofiarą z kozła w judaizmie.)

Zobacz też

  • procesy o czary
  • pogrom
  • Przemoc w Gujaracie w 2002
  • Proces Jana Calas

Duchowieństwo

Napisano październik 23, 2008 * Komentarze (0)


Grupa biskupów belgijskich

Duchowieństwo, również duchowieństwo (łac. clerus z gr. kléros) - ogół duchowieństwa w danym kraju bądź przynależącego do określonego Kościoła.

Pojęcie stanu duchownego powstało w niemal wyznaniowym, które zwyczajowo odróżnia kler, alias duchowieństwo (gr. kleros ‘współpraca’), od wiernych, inaczej laikatu (gr. laos ‘lud’).

Duchownym jest ów, kto przyjął święcenia bądź został ordynowany, inaczej diakon, prezbiter i biskup.

Zakonnicy, którzy nie przyjęli świeceń kapłańskich, określani są porządnie jak osoby konsekrowane. W taki sposób w takim razie figura zakonna wolno egzystować osobą konsekrowaną nie należącą do stanu duchownego czy też przystawać do obu tych stanów jednocześnie.

Z tego punktu widzenia rozróżnia się kler zakonne (osoby duchowne, które złożyły różnocześnie śluby zakonne) i świeckie (osoby duchowne, które nie złożyły ślubów zakonnych).

Osobami konsekrowanymi są podobnie członkowie instytutów świeckich, którzy lecz z definicji - w charakterze konsekrowane osoby świeckie - nie mogą istnieć osobami duchownymi.

Dzieje w Polsce

Jako kondycja komunalny (a tym samym w innym sensie) duchowieństow wyodrębniło się w Polsce w XIII wieku, podczas gdy arcybiskup Henryk Kietlicz uzyskał od książąt piastowskich przywileje borzykowski (1210) i wolborski (1215), nadające immunitety prawniczy i skarbowy dobrom kościelnym. Tym samym Kościół w Polsce wyodrębnił się spod władzy książąt, zwolniony z podatków na problem państwa i posłuszny jedynie własnym sądom kościelnym. W średniowieczu kler miało najogromniejszy bezzwłoczny wpływ na ludzie danego państwa, a nie wprost na skroś papieża i biskupów na króla i władców tego kraju. Przykładem przypadkiem byćpełnienie przez prymasa urzędu interrexa. Od innych średniowiecznych stanów różnił się tym, że był zasilany zaledwie przez osoby z innych stanów, a to ze względu na ważny w Kościele rzymskokatolickim celibat.

Zobacz też

  • Kleryk
  • Klerykalizm
  • Antyklerykalizm
  • Duchowieństwo diecezjalne

Następna strona »